Homepage

01/03/2006, 10/12/1384

سیاست غلط جهانی در برخورد با اعتیاد و مواد مخدر

سيامک زندپور

برای درک ریشه مشکل اعتیاد بگذارید یک مرور مختصر بر حقایق تاریخی و معاصر در این ارتباط داشته باشیم. مواد مخدر بخصوص تریاک، کوکائین و فرآورده های آنها به علت تقاضای بسیار زیاد برزگترین تجارت جهان است. طبطق آمار UNODC (دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد) فروش سالانه مواد مخدر نسبت به توليدات ناخالص داخلي 88 درصد كشورهاي جهان بيشتر مي باشد. در سال 2003 ميلادي، تجارت مواد مخدر در جهان حدودا 6/321 ميليارد دلار بوده و حدودا 200 ميليون نفر مواد مخدر مصرف مي كنند. البته این رقم فقط نشانگر "نوک کوه یخی شناور" است. از این اصطلاح استفاده می شود جهت نشان دادن اینکه رقم حقیقی خیلی بزرگتر است نسبت به رقمی که قابل مشاهده است مانند نوک کوه یخی شناور که قابل مشاهده است ولی بدن اصلی آن که زیر سطح آب پنهان است خیلی بزرگتر است. این امر به علت قدغن کردن مواد مخدر و غير شفاف بودن اين تجارت مي باشد.

بطور خیلی خلاصه گیاه خشخاش (Papaver Somniferum) در تمدنهای باستانی ایران، مصر و بین النهرین (Mesopotamia) پرورش می یافت. مدارک باستان شناسی و تخمه های فسیل شده این گیاه حاکی از آن هستند که انسانهای اولیه (Neanderthal) بیش از سی هزار سال پیش از این گیاه استفاده می کردند. اولین متون که درباره این گیاه نوشته شده مربوط به تمدن سومری ها (Sumerian) است و به حدود چهار هزار سال قبل از میلاد برمی گردد. خدایان خواب هیپنوس(Hypnos) و سومنوس (Somnos) در تمدن یونانی و رومی حامل این گیاه هستند. در نقاشی های مصری و مجسمه های رومی این گیاه دیده می شود. در سرتاسر تمدن مصر باستان این گیاه بین مردم رایج بوده. همراه مردگان تریاک دفن می کردند تا همراه آنها در آن جهان دیگر باشد. تا قرن هشتم میلادی تریاک به عربستان، هند و چین گسترش یافت. این گیاه بعنوان "شیره بهشت، دست خدا، ولنگر مقدس زندگی" شناخته بود.

تریاک برای هزاران سال یک کالای آزاد بوده و قدغن کردن آن یک پدیده نوین است که صرفا جنبه اقتصادی داشته و حدودا 150 سال پیش با جنگ اول و دوم تریاک بین امپراطوری های انگلستان و چین آغاز گردید. بزرگترین، ثروتمندترین و مهاجم ترین کارتل تجارت تریاک جهان در دست انگلیسیها بود. امپراطوری چین سعی کرد تریاک را قدغن کند زیرا تقاضای آن به حدی زیاد شد که اقتصاد کشور را مختل می کرد و انگلیسی ها جنگ تریاک را شروع کردند جهت بدست آوردن آزادی تجارت خود. با پیمان نانجینگ (Nanjing) درسال 1842 و پیمان تینتسین (Tientsin) در سال 1858 انگلیسی ها آزادی و توسعه این تجارت را در چین بدست آورد.

با مرور زمان و تحریک گروهک های مخالف تریاک، این سیستم با قدغن کردن تریاک یک استراتژی جدید بکار گرفت. از این طریق هم مخالفان تجارت تریاک آرام می گرفتند و هم یک تجارت پنهان و غیر قانونی تریاک بوجود می آمد که خیلی سودمندتر بود. علت اینکه این تجارت پنهان سودمندتر می باشد این است که با قدغن کردن تریاک، قیمت این کالای پرتقاضا به عنوان یک کالای قاچاق بسیار افزایش می یابد. بدین ترتیب یکی از بزرگترین ظلمها آغاز شد که قربانی آن، طبقه کم درآمد جامعه است که توانایی خرید این مواد که برای یک فرد معتاد تقریبا مانند غذا لازم است را ندارد. اگرچه از لحاظ اقتصادی ،قیمت واقعی این مواد کمتر از نان می باشد. برای یک فرد معتاد یک کیلو تریاک برای مدت خیلی زیادی کافی بود.

خواص تریاک یا فرآورد آن هروئین طوری است که بر اثر مصرف آن، این مواد به مقام "غذا" در می آید یعنی مانند غذا برای زندگی ضروری می باشد. به عبارت دیگر، مصرف کننده باید مقدار معینی از این مواد ، مصرف کند تا بتواند کار کند. این واقعیت توسط یک سیستم غیر انسانی و افراد سودجو مورد سوء استفاده قرار می گیرد بدون اینکه تمام اثرات منفی برای فرد مصرف کننده و در نهایت کل جامعه را در نظر بگیرند. قربانی های آن طبقه کم درآمد جامعه است که آسیب پذیر است و برای خود و دیگران خطری می باشند. برای اینکه این مواد حیاتی و گران را بدست آورند خیلی ها مجبور می شوند دست به کارهای خلاف بزنند که درنتیجه کل جامعه ضرر آن را می بینند. بدین ترتیب چهره زشتی از اعتیاد نمایان می شود. ما باید بفهمیم که چهره زشت اعتیاد نه به علت خود این مواد است بلکه به علت یک سیستم مبارزه با مواد مخدر که باعث قدغن کردن این مواد می شود. اگر مثلا غذای معمول ما توسط سیستمی به عنوان کالای قاچاق قدغن شود دقیقا همچین چهره زشتی پدیدار خواهد شد.

همه تبلیغات بیش از حد علیه مواد مخدر شامل همه فیلمها که به طریقی درباره مواد مخدر می باشند اثر معکوس دارند و فقط باعث می شوند که کنجکاوی توده ها بخصوص جوانان را برانگیزند. در چنین جوی حاکم بر جامعه، طبیعی است که یک فرد جوان مايل است آن مواد را فقط یکبار امتحان کند صرفا جهت ارضا کردن کنجکاوی یا تسلیم به فشار همنوعان خود. اگر این امتحان اولیه باعث لذت شود، دراینصورت تقریبا بدون استثناء، منجر به مصرفهای بیشتری می شود که سرانجام باعث اعتیاد می گردد.

اثرات منفی سیاست حاکم بر مواد مخدر

- ظهور و افزایش قاچاقچیان ، باندهای سازمان یافته ، واسطه ها و غیره که از تجارت مواد مخدر معاش زندگی خود را تامین می کنند یا ثروت می اندوزند.

- قدغن کردن مواد اعتیاد آور باعث افزایش قیمت آن می شود که در نتیجه عاملی می شود که تاجران جهت افزایش حجم این مواد گران قیمت و بنابراین سود بیشتر، موادهای ارزان و بعضی اوقات خطرناک را قاطی مواد اصلی می کنند که می تواند باعث مرگ یا آسیب فیزیکی مصرف کننده شود.

- ترس دائمی از برخورد قانونی و فشار اجتماعی باعث آسیب های روانی می شود و نیز شرایطی برای خلافهای بیشتر جهت پنهان کردن کارهای خلاف خود ایجاد می کند.

- ترس دائمی از فریب خوردن هنگام خرید مواد و نیز مشکل تهیه هزینه باعث آسیبهای روانی می شود.

- بسیاری از معتادین طبقه کم درآمد جامعه ساعتهای زیادی، تقریبا روزانه، صرف پیدا کردن جیره روزانه خود می کنند که می توانست برای فعالیتهای بهتری صرف کرد.

- اثر منفی فرد معتاد بر خانواده اش بخصوص اگر متعلق به طبقه کم درآمد جامعه بوده و دارای زن و بچه باشد، زیرا این امر باعث می گردد که او بطور ناخواسته هزینه اعتیاد خود را از مخارج خانواده اش کم کند.

- بخصوص در طبقه کم درآمد جامعه فرد معتاد در بسیاری از موارد مجبور می شود هزینه اعتیاد خود را از طریق کار خلاف یا جنایت بدست آورد.

- مخارج هنگفتی از بیت المال جهت مبارزه با اعتیاد و خلافهای وابسته صرف می شود.

- بار زیاد بردوش دستگاه قضایی. اکثر زندانیان دارای پرونده های وابسته به اعتیاد و مواد مخدر می باشند.

- افرادی که مواد مخدر را تزریق می کنند دارای مشکل اضافه ای می باشند. این نوع افراد به غیر از معتاد بودن به مواد مخدر، به خود عمل تزریق نیز معتاد می باشند زیرا از طریق تزریق، کل قدرت مواد مخدر بلافاصله تجربه می شود. این نوع معتادین در معرض خطر تزریق مواد آلوده یا بیش از حد قرار می گیرند که می تواند به مرگ یا آسیبهای فیزیکی منجر شود.

- تولید مواد مخدر مصنوعی با عواقب خطرناک برای مصرف کننده.

هزاران کتاب پر حجم جهت بیان کردن همه دردها و بدبختیهايي که توسط میلیونها انسان همراه با خانواده و دوستان آنها در سرتاسر جهان به علت این سیاست نادرست تجربه می شود کافی نخواهد بود.

حال چه اتفاقی خواهد افتاد اگر سیاست کنونی برخورد با اعتیاد لغو شود و مواد مخدر آزاد گردد؟

اولین نتيجه این خواهد بود که قیمت مواد مخدر به قیمت واقعی خود (که کمتر از قیمت نان است) نزول خواهد کرد. به علاوه ، همه نکات منفی فوق الذکر باطل می شوند. اینجا فقط فرد معتاد و اعتیاد او باقی می ماند. آسیبی که فرد معتاد به بدن خود وارد می کند قابل بحث می باشد. تا زمانی که فرد معتاد می تواند جیره روزانه خود را داشته باشد، او برای جامعه خطری ندارد. اگر فرد معتاد نتواند اعتیاد خود را ترک کند ، او می تواند سعی کند با آموزش صحیح با اعتیاد خود زندگی کند. او بايد در اين مورد كاملا آزاد باشد. به همان صورت كه مراكزي براي بازپروري افراد معتاد وجود دارد به همين صورت بايد مراكزي وجود داشته باشد كه به افراد معتاد كه نمي توانند ترك كنند كمك و ياري دهند تا فرد معتاد بتواند با اعتياد خود زندگي كند. یک فرد معتاد می تواند همه صفتهای یک انسان خوب را داشته باشد و حتی در این مورد نسبت به افراد غیر معتاد برتری نشان دهد.

*****

منابع

______________________________________________________________________________

United Nations Office on Drugs and Crime:

Volume 2: Statistics - Full Report (PDF, 6.72 MB)

http://www.unodc.org/pdf/WDR_2005/volume_2_web.pdf

GLOBAL ILLICIT DRUG TRENDS 2003

Executive Summary

http://www.unodc.org/pdf/report_2003-06-26_1_executive_summary.pdf

_________________________________________________________________________________________

Polachek M. James. The Inner Opium War. Harvard University Press, Cambridge, 1992.

Graham S. Gerald. The China Station. Oxford University Press, Oxford, 1978.

Chang Hsin-pao. Commissioner Lin and the Opium War. Harvard University Press, Cambridge 1964.

"God's Own Medicine" by Sir William Osler (at www.opiates.net).